Με θέμα «Δημόσια ζωή και ΜΜΕ, τα συμπτώματα της διαφθοράς και οι επιπτώσεις της στην κοινωνία των πολιτών» ξεκίνησε η δεύτερη ενότητα της διημερίδας που συνδιοργάνωσαν τη Δευτέρα 30 Ιουνίου και την Τρίτη 1 Ιουλίου το ΙΔΜΕ και το Ιδρυμα Μπότση.
Κοινή πεποίθηση και συμπέρασμα όλων των εισηγητών ήταν η αναγκαιότητα θεσμικών παρεμβάσεων, με πρωτοβουλία των δημοσιογραφικών ενώσεων, στο πλαίσιο της αυτορρύθμισης, για τη θωράκιση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος από τα συμπτώματα διαφθοράς που πλήττουν βάναυσα τόσο την αξιοπιστία της συντριπτικής πλειοψηφίας των ελλήνων δημοσιογράφων όσο και την αξιοπιστία των Μέσων Ενημέρωσης, με αποτέλεσμα την απαξίωσή τους στη συνείδηση των πολιτών. Τα κυριότερα σημεία των παρεμβάσεων των εισηγητών έχουν ως εξής:
Πάνος Σόμπολος (πρώην πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ): «Καθώς όλη η δημόσια ζωή περνάει ή θα έπρεπε να περνάει μέσα από τα Μέσα Ενημέρωσης, τα ΜΜΕ μπορούν να συγκαλύπτουν τη διαφθορά ή να την αποκαλύπτουν. Όχι όμως με τρόπο σκανδαλοθηρικό, αλλά έτσι ώστε να ευαισθητοποιούνται οι πολίτες και να απαιτήσουν τις αναγκαίες αλλαγές. Αρα μιλάμε για διαφάνεια στα ίδια τα ΜΜΕ, για συνεπή πληροφόρηση, για μη αλλοίωση των γεγονότων. Η ελληνική κοινωνία χρειάζεται βαθιές τομές. Μία από τις σημαντικότερες πρέπει να γίνει στα θέματα της διαφθοράς και μακάρι τα ΜΜΕ και οι έλληνες δημοσιογράφοι να συμβάλουν σε αυτό».
Νίκος Μεγγρέλης (μέλος του Δ.Σ. της ΕΣΗΕΑ): «Συνενοχή στη διαφθορά σημαίνει σχέση αλληλεξάρτησης. Χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα κυρίαρχο ρεύμα σκέψης και δράσης στην κοινωνία, το οποίο θα αναδεικνύει αυτούς που σέβονται τη δουλειά τους. Είναι αναγκαία η θέσπιση άδειας άσκησης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, δεδομένων και των μελλοντικών προβλημάτων, που αφορούν σε αύξηση ανεργίας και συμπίεση ποιότητας της δημοσιογραφικής δουλειάς. Οσον αφορά τη στελέχωση των Γραφείων Τύπου από δημοσιογράφους - μέλη των ενώσεων, είναι αναγκαίο να λειτουργήσει το Μητρώο Μελών στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής δεοντολογίας».
Θανάσης Παπανδρόπουλος, πρόεδρος ΕΣΠΗΤ και ΙΔΜΕ: «Οπου υπάρχει πλήρης διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση και ανοιχτή δυνατότητα πρόσβασης του Τύπου στις πρωτογενείς πηγές πληροφόρησης (βλέπε Φινλανδία), τα συμπτώματα διαφθοράς είναι ανύπαρκτα σε σχέση με χώρες όπου καταγράφεται σημαντικό έλλειμμα λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών. Η Ελλάδα τοποθετείται κάπου στη μέση σε αυτή την κλίμακα διαφθοράς. Για την εξυγίανση του χώρου είναι άκρως απαραίτητη η θέσπιση ενιαίας δημοσιογραφικής ταυτότητας για την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, που θα ανανεώνεται σε ετήσια βάση από μια ανεξάρτητη αρχή, της οποίας τον κύριο πυρήνα θα αποτελούν οι δημοσιογραφικές ενώσεις».
Δημήτρης Καμάρας, μέλος ΕΣΠΗΤ: «Η υποχώρηση της διείσδυσης των εφημερίδων στην κοινωνία σχετίζεται άμεσα με τη φτωχή δυναμική του μέσου έλληνα επαγγελματία, ο οποίος άγεται και φέρεται από τα εκάστοτε κέντρα οικονομικής, πολιτικής και επιχειρηματικής εξουσίας, εξυπηρετώντας (συχνά έναντι αντιτίμου) τις στρατηγικές των ιθυνόντων. Σαφές αποτέλεσμα αυτής της σχέσης συναλλαγής είναι από τη μία η σταδιακή ανάδειξη μιας δημοσιογραφικής ‘ψευδο-ελίτ’, και από την άλλη, ο σχηματισμός ενός δημοσιογραφικού προλεταριάτου … Τι πρέπει να γίνει; Δημιουργία φορέα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης (με πρόβλεψη για προγράμματα διά βίου εκπαίδευσης), δημιουργία Επιτροπής ή Συμβουλίου Τύπου στα πρότυπα του εξωτερικού, εκκαθάριση των μητρώων των Ενώσεων, καθιέρωση του Συνηγόρου του Αναγνώστη στις μεγάλες εφημερίδες, δημοσίευση του πόθεν έσχες των δημοσιογράφων στο διαδίκτυο».
Γιώργος Βελαχουτάκος, πρώην πρόεδρος δευτεροβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου ΕΣΗΕΑ: «Οι νέοι εξαργυρώνουν πανάκριβα τα όνειρά τους στα εργαστήρια δημοσιογραφικών σπουδών και στην προσπάθειά τους να βρουν δουλειά και να ακουστεί το όνομά τους αγνοούν τις συλλογικές συμβάσεις. Πρέπει να θεσπιστούν διαρκή σεμινάρια εκπαίδευσης των νέων δημοσιογράφων, ενώ είναι άκρως αναγκαία η ηθική θωράκισή τους και η κατανόηση του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας».
Φίλιππος Συνετός, εκπρόσωπος της ΕΣΗΕΠΗΝ: «Τα συμπτώματα διαφθοράς που καταγράφονται στα ΜΜΕ της περιφέρειας βρίσκονται ακόμη σε πρωτόγονο στάδιο, εν συγκρίσει με τα πανελλαδικά μέσα επικοινωνίας, δεδομένου ότι πρόκειται για παραδοσιακές οικογενειακές επιχειρήσεις, παρότι κι αυτά είναι ως ένα βαθμό ελεγχόμενα, κυρίως από ισχυρά παραδοσιακά πολιτικά τζάκια».
Στην 3η ενότητα, με θέμα «Η διαφθορά στα ΜΜΕ σε διεθνές επίπεδο», αρχικά ο Βρετανός δημοσιογράφος, Ντέιβιντ Χόγουορθ, αναφέρθηκε στα νέα οικονομικά δεδομένα του επικοινωνιακού χώρου, στις επαγγελματικές πρακτικές, στο βαθμό αξιοπιστίας των Μέσων και στο βαθμό αξιοπιστίας των πηγών πληροφόρησης. Κατά τον κ. Χόγουορθ, η διαφθορά στα ΜΜΕ είναι πολιτική, επαγγελματική και οικονομική και είναι ανάλογη με το βαθμό εμπλοκής ενός εκάστου. Από αυτή την άποψη μερίδιο ευθύνης έχουν και οι πολιτικοί. Ακολούθως, ο κ. Χόγουορθ παρέθεσε σειρά παρατηρήσεων από την πολύχρονη εμπειρία του ως ανταποκριτή της λονδρέζικης Τέλεγκραφ στις Βρυξέλλες. Η παραγωγή των ειδήσεων στην έδρα της Ε.Ε. είναι κάτι ανάμεσα σε πληροφόρηση και προπαγάνδα. Είναι χαρακτηριστικό πως η διαφωνία ενοχλεί τους επιτελείς του ευρωπαϊκού οικοδομήματος πολύ περισσότερο από την ανακρίβεια. Και, ακόμα χειρότερο, ζητάνε από τους δημοσιογράφους να αντιμετωπίζουν κάθε φορά με θετικό τρόπο την ΕΕ και επιδιώκουν να τους αλλάξουν γνώμη αν αυτή είναι αρνητική. Είναι χαρακτηριστικό πως ενώ στην Ουάσινγκτον γίνεται συστηματική δημοσιογραφική έρευνα, στις Βρυξέλλες δεν γίνεται.
Στη συνέχεια μίλησαν:
· Ο καθηγητής πανεπιστημίου και αντιπρόεδρος του ΕΣΡ, κ. Δ. Χαραλάμπης, ο οποίος επικεντρώθηκε στη συγκεντροποίηση των ΜΜΕ διεθνώς, στην υποχώρηση της πολιτικής και στο κόστος της αναποτελεσματικής πολιτικής.
· Ο πρόεδρος της Ενωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου κ. Ε. Αντώναρος στάθηκε διεξοδικά στα ζητήματα της δεοντολογίας και έδειξε το πόσο αυστηρότερη είναι η αμερικάνικη δεοντολογία εν συγκρίσει με την ευρωπαϊκή και ακόμα, επισήμανε τις διαφορετικές δεοντολογίες ακόμα και μέσα στην Ευρώπη. Επίσης, τόνισε πως δημοσιογράφοι χωρίς παιδεία και εκπαίδευση είναι επιρρεπείς στην παραπληροφόρηση, θέτοντας το ερώτημα μήπως και αυτή αποτελεί μια μορφή διαφθοράς.
· Ο γ.γ. του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Περιοδικού Τύπου, Γ. Δραγώνας, χαρακτήρισε τη διαφθορά ως την απόλυτη απληστία. Εδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική διάσταση των επιχειρήσεων ΜΜΕ, ώστε να διασφαλίζεται η κερδοφορία και η βιωσιμότητά τους, τονίζοντας ότι η οικονομική αυτοτέλεια των ΜΜΕ είναι πλέον σήμερα πολύ σημαντική.
· Τέλος, ο δημοσιογράφος κ. Α. Παπαγιαννίδης, μέλος της οργάνωσης «Διεθνής Διαφάνεια», επισήμανε ότι η δημοσιογραφική ιδιότητα συνιστά επάγγελμα και όχι λειτούργημα και πως ο δημοσιογράφος οφείλει να είναι «απέναντι» και όχι εξουσία: «Ανταγωνιστικός και οξύς ο Τύπος, μπορεί να κάνει την αυτοκριτική του. Θέλουμε δημοσιογραφία της σκληρής κριτικής, γεγονός που προϋποθέτει την προσωπική ευθύνη του δημοσιογράφου».